ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Στα ίχνη της Τρόικας – Ένα στημένο παιχνίδι (DIE SPUR DER TROIKA – MACHT OHNE KONTROLLE)

 

 

 

Αδιαφάνεια, δολοπλοκίες, ίντριγκες και εκβιασμοί υπαλλήλων προς στελέχη δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης Ευρωπαϊκού κράτους τον 21ο αιώνα. Κι όμως αυτό δεν είναι σενάριο χολιγουντιανού μπλοκμπάστερ, αλλά η ωμή πραγματικότητα την οποία βίωσε η Ελλάδα (και όχι μόνο) από τότε που αποφάσισε να παραδοθεί άνευ όρων  στις ακόρεστες ορέξεις των δανειστών.  Όλα αυτά παρουσιάζονται στο συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ «Στα ίχνη της Τρόικας – Ένα στημένο παιχνίδι (DIE SPUR DER TROIKA – MACHT OHNE KONTROLLE)» του βραβευμένου Γερμανού δημοσιογράφου και συγγραφέα Χάραλντ Σούμαν. Γεννημένος το 1957, ο Σούμαν εργάστηκε ως συντάκτης περιβαλλοντικών, πολιτικών, οικονομικών και επιστημονικών θεμάτων στις εφημερίδες «Tageszeitung» και «Spiegel», ενώ ήταν αρχισυντάκτης του πολιτικού τμήματος του Spiegel online (2000-2002). Από το 2014 είναι συντάκτης ειδικών θεμάτων στην εφημερίδα «Tagesspiegel» του Βερολίνου.

Tο συμπέρασμα του ντοκιμαντέρ για τον ρόλο της τρόικας στην Ελλάδα εν συντομία:

Οι εκπρόσωποι της τρόικας έκαναν πολλά λάθη από την πρώτη στιγμή. Ξεκίνησε από τους αξιωματούχους που σχεδίασαν το πρόγραμμα για την Ελλάδα. Θα έπρεπε να είχαν επιμείνει στην αναγκαιότητα μιας απομείωσης ή αναδιάρθρωσης του χρέους προτού φτιάξουν το όποιο πρόγραμμα. Επίσης, θα έπρεπε να έχουν καταστήσει δημόσια την αντιπαράθεση [με την ελληνική πλευρά], κάτι που δεν έκαναν.

Στον σχεδιασμό του προγράμματος η περίοδος για την ισοσκέλιση των προϋπολογισμών ήταν από την αρχή απολύτως μη ρεαλιστικά μικρή. Η τρόικα γνώριζε από την αρχή ότι αυτό θα έριχνε την οικονομία σε βαθιά ύφεση, ώστε οποιαδήποτε άλλα μέτρα που θα μπορούσαν να τονώσουν την οικονομία να μην μπορούν να αποδώσουν. Το μόνο σίγουρο αποτέλεσμα θα ήταν η βαθιά ύφεση, και κανένα άλλο μέτρο δεν θα βοηθούσε. Σύμφωνα με τους περισσότερους οικονομολόγους, το πρόγραμμα ήταν μια απλή ανοησία και απολύτως καταστροφικό.

Όσον αφορά στην εφαρμογή του και στη διαπραγμάτευση με την τότε κυβέρνηση, αυτό που έκαναν οι εκπρόσωποι της τρόικας ήταν ότι προσπάθησαν να αλλάξουν την κυβέρνηση. Σε κάθε φάση, όταν ένας υπουργός ή η πλειοψηφία στη Βουλή αρνούνταν να συναινέσουν με τα μέτρα που απαιτούσαν, εκείνοι επέλεγαν τη στρατηγική του εκβιασμού. Ο τρόπος συμπεριφοράς τους συνιστούσε καθαρά κατάχρηση εξουσίας, διότι δεν υπήρχε καμία νομιμοποίηση. Εάν υπήρχε η όποια διαφορά μεταξύ της άποψής τους και της άποψης της τότε κυβέρνησης -της όποιας κυβέρνησης: Παπανδρέου, Παπαδήμου, Σαμαρά- θα έπρεπε να την έχουν δημοσιοποιήσει. Να πουν: «Να τι θεωρούμε εμείς αναγκαίο και να τι πιστεύει η ελληνική κυβέρνηση». Να ληφθούν οι αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δημόσια. Οι εκβιασμοί πίσω από κλειστές πόρτες, όμως, είναι το αντίθετο της δημοκρατίας. Δεν έχουν καμία σχέση με τις ευρωπαϊκές Συνθήκες και όλες τις ευρωπαϊκές αξίες. Οι εκβιασμοί δεν έπρεπε ποτέ να συμβούν. Και εάν αυτοί οι αξιωματούχοι είχαν τον ελάχιστο βαθμό δημοκρατικής συνείδησης, δεν θα τα έκαναν αυτά. Το άλλο λάθος ήταν πως ασκούσαν πίεση στην κυβέρνηση μόνο σε περιπτώσεις που δεν αφορούσαν τα μεγάλα συμφέροντα. Στην περίπτωση της μείωσης του κατώτατου μισθού, χρησιμοποίησαν εκβιασμό. Το ίδιο και στη μείωση των δημοσίων υπαλλήλων. Στο θέμα της φορολογίας, περιορίστηκαν στη λίστα Λαγκάρντ.  Έλεγαν ότι κάτι πρέπει να γίνει, αλλά δεν άσκησαν ποτέ πίεση στην κυβέρνηση. Και αυτό το θέμα δεν συζητήθηκε δημοσίως. Γιατί το έκαναν αυτό;

Όλα γίνονταν πίσω από κλειστές πόρτες. Βέβαια, εάν οι κυβερνήσεις ή οι υπουργοί είχαν αντισταθεί πολιτικά, τότε θα ήταν εκείνοι που θα τα έβγαζαν όλα στη δημοσιότητα. Θα έπρεπε να έχουν προσφύγει στη δημοσιοποίηση. Ζούμε σε δημοκρατία. Ολα πρέπει να είναι διαφανή και δημόσια. Αυτό ήταν το πιο παράξενο πράγμα.

Να σημειωθεί ότι οι τρεις θεσμοί της τρόικας -Κομισιόν, ΔΝΤ και ΕΚΤ- οργάνωσαν ένα μποϊκοτάζ του όλου σχεδίου για το γύρισμα του ντοκυμαντέρ και οι κορυφαίοι εκπρόσωποί τους, ο Ολι Ρεν, η Κριστίν Λαγκάρντ και ο Μπενουά Κερέ, αρνήθηκαν να  μιλήσουν.

Σε ότι αφορά  στο μέλλον της Ε.Ε. με τέτοιες μεθοδεύσεις και τέτοια διαχείριση της κρίσης, ο  Χάραλντ Σούμαν λέει: «Καταστρέφουν όλο το ιδεώδες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Ή, τουλάχιστον, απειλούν να το κάνουν. Δεν έχει γίνει μέχρι τώρα, αλλά πολλοί άνθρωποι σε όλη την Ευρώπη χάνουν κάθε εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό σχέδιο. Η Ευρώπη υπήρξε ένα σύμβολο ελπίδας για ένα καλύτερο μέλλον. Τώρα, πάρα πολλοί άνθρωποι, κυρίως στις υπερχρεωμένες χώρες της κρίσης, βλέπουν την Ευρώπη σαν ένα σύμβολο απελπισίας και, κατά κάποιο τρόπο, σαν εχθρό. Αυτό το θεωρώ καταστροφικό, διότι έχουμε τόσα πολλά να χάσουμε».

 Σε ότι αφορά το μήνυμα των διαπραγματεύσεων προς κάθε άλλη χώρα ο Σούμαν υποστηρίζει ότι αυτό είναι : «Μην κάνετε ό,τι και οι Έλληνες». Οι λαοί σκέφτονται: «Εάν δεν εκλέξουμε μια νέα κυβέρνηση που θα μας προστατεύσει απ’ αυτό, θα μας κάνουν το ίδιο».

Που πήγαν όμως τα 244 δισ. ευρώ δανείων που χορηγήθηκαν στην Ελλάδα;

Ας δούμε τι λέει το δημοσίευμα της εφημερίδας die Zeit «Τα δισεκατομμύρια που δεν έφτασαν ποτέ» που προσπαθεί να εξηγήσει στους Γερμανούς τι απέγιναν τα χρήματά τους:

Πέντε χρόνια μετά από αυτή την επιχείρηση διάσωσης, τα αποτελέσματα είναι καταστροφικά. Η χώρα είναι πάλι στο χείλος του γκρεμού. Η οικονομία έχει βυθιστεί στην πιο μακρά ύφεση από τον δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο λαός έχει φτωχύνει, ένα εκατομμύριο θέσεις εργασίας έχουν χαθεί. Και το βάρος του χρέους είναι υψηλότερο σήμερα παρά ποτέ. Αυτό εγείρει το ερώτημα: τι έχουν κάνει οι Έλληνες με τα δισεκατομμύρια που πήραν; Η απάντηση είναι: τίποτα. Το μεγαλύτερο μέρος της βοήθειας άλλωστε δεν έφθασε ποτέ στην Ελλάδα.

Κάνοντας μια αναδρομή η εφημερίδα θυμίζει ότι την άνοιξη του 2010, όταν η Ελλάδα έχασε την πρόσβαση στις αγορές πήρε δάνεια 110 δισ. ευρώ: 30 δισ. από το ΔΝΤ και 80 δισ. με διμερείς συμφωνίες με χώρες της ευρωζώνης. Τα κονδύλια αυτά υποτίθεται ότι μέσα σε μια τριετία θα βοηθούσαν την Ελλάδα να ανακάμψει, αλλά η χώρα βυθίστηκε περισσότερο στην ύφεση και η πρόσβαση στις αγορές μετατέθηκε στο μακρινό μέλλον.

Στην αρχή λοιπόν, οι δανειστές προσπάθησαν να δώσουν κι άλλα περιθώρια παρατείνοντας τη λήξη των δανείων από 5 σε 15 χρόνια και μειώνοντας τα επιτόκια δανεισμού. Αλλά σύντομα έγινε σαφές ότι η Αθήνα χρειαζόταν κι άλλα χρήματα. Ετσι εγκρίθηκε το δεύτερο πακέτο  των 130 δισ. ευρώ αν και μέχρι τότε δεν είχε εκταμιευτεί ακόμα ποσό 35 δισ. ευρώ από το πρώτο πακέτο. Η ωρίμανση των δανείων μετατέθηκε στα 15 και 30 χρόνια, ενώ μέρος αυτής της δεύτερης προσφοράς ήταν και το γνωστό PSI, δηλαδή το κούρεμα ύψους 107 δισ. ευρώ του χρέους που είχαν στα χέρια τους οι ιδιώτες δανειστές.

Από τα συνολικά δάνεια μέχρι σήμερα έχουν εκταμιευτεί 230 δισ. και «κρίνοντας από το μέγεθος της οικονομίας της Ελλάδας, αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο ποσό». Τι έγινε λοιπόν με αυτά τα χρήματα;

«Από την αρχή της «διάσωσης» η Ελλάδα έχει χάσει περίπου το 1/4 της οικονομίας της- αποτέλεσμα των πολύ αυστηρών μέτρων λιτότητας» γράφει η Zeit. «Το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε κατά 1/3. Η ανεργία αυξήθηκε από το 8,9% στο 27% και παρά τις αναδιαρθρώσεις του χρέους, τώρα το βάρος είναι πολύ μεγαλύτερο: το 2009 ήταν 301 δισ., δηλαδή 127,1% του ΑΕΠ και σήμερα είναι 312,7 δισ., δηλαδή 175% του ΑΕΠ. … Η Ελλάδα βυθίστηκε σε ένα φαύλο κύκλο: πολύ αυστηρή λιτότητα, κατάρρευση του κοινωνικού κράτους, νέα χρέη, χωρίς κανένα μέχρι σήμερα πρόγραμμα ανάπτυξης. Και οι Ελληνες δεν είδαν σχεδόν τίποτα από αυτή τη βοήθεια. Μόνο περίπου του 1/10 του ποσού διατέθηκε για τις δαπάνες της κυβέρνησης, προκειμένου να καλυφθούν κενά του προϋπολογισμού- το 90% των δανείων χρησιμοποιήθηκαν σε αποπληρωμή χρεωστούμενων δόσεων, καταβολές τόκων, επαναγορά κρατικών ομολόγων και ανακεφαλαίωση των ελληνικών τραπεζών».

Με εξαίρεση δηλαδή το 12% του χρέους που βρίσκεται ακόμα στα χέρια ιδιωτών, τα χρήματα επιστρέφουν στον EFSF, τις χώρες μέλη που έχουν δανείσει την Ελλάδα, το ΔΝΤ και την ΕΚΤ, καταλήγει το δημοσίευμα, αναφέροντας ότι το ζητούμενο των τωρινών διαπραγματεύσεων είναι οι υπόλοιπες δόσεις του δεύτερου πακέτου, χρήματα τα οποία και αυτά θα επιστρέψουν στους δανειστές, για να ξοφληθούν οι προηγούμενες οφειλές.  Φαύλος-κύκλος αδιεξόδου…

Η  Σάσκια Σάσεν –  καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια των ΗΠΑ, όπου κατέχει και τη θέση της συμπροέδρου στην Επιτροπή για την Παγκόσμια Σκέψη, ενώ διδάσκει και στο LSE  – στο άρθρο «Ο,τι αποπληρώνει η Ελλάδα πηγαίνει στις πλούσιες τράπεζες», εκτιμά ότι η Ελλάδα αποτελεί απλώς ένα ακραίο δείγμα εφαρμογής μιας ακραίας πολιτικής που ακολουθείται παγκόσμια και οδηγεί σταθερά σε κοινωνική αδικία και ανισότητες. Θεωρεί ότι το φιλελεύθερο κράτος έχει αποτύχει στους στόχους του και εγκαλεί τις κυβερνήσεις ότι παρέδωσαν τα ηνία στις μεγάλες επιχειρήσεις και στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Κατά την άποψή της η Ελλάδα αποτελεί ένα υπόδειγμα «οικονομικής εκκαθάρισης» . Και εξηγεί: «Η στάση των διεθνών «θεσμών» στη διαπραγμάτευση είναι ένα θέμα που δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά  στην περίπτωσή της  γίνεται εγκληματικό, δεδομένου του γεγονότος πως ό,τι αποπληρώνει [από τα δάνειά της] η Ελλάδα πηγαίνει απευθείας στις πλούσιες τράπεζες, ενώ όλο και περισσότεροι Έλληνες υποφέρουν από την ανελέητη φτώχεια και τις δυσκολίες. Υπάρχει ένα σοβαρό πρόβλημα με τους κύριους δείκτες που χρησιμοποιήθηκαν από το ΔΝΤ, την ΕΚΤ και όλους όσοι έφτιαξαν τα προγράμματα λιτότητας. Είναι δείκτες που μετρούν την κατάσταση των εθνικών οικονομιών με όρους και κριτήρια των επιχειρήσεων.Έτσι, όταν στις 13 Ιανουαρίου, με την προηγούμενη κυβέρνηση, αυτοί οι «θεσμοί» ανακοίνωσαν ότι η ελληνική οικονομία βρισκόταν στον δρόμο της ανάπτυξης, με ρυθμό 0,8%, αυτό που μετρούσαν ήταν το πόσο ασφαλής ήταν αυτή η οικονομία για τους επιχειρηματικούς επενδυτές. Δεν μετρούσαν όσους αποκλείστηκαν από την πρόσβαση σε κάποιο εισόδημα, το κλείσιμο των νοσοκομείων και άλλων υποστηρικτικών υποδομών ή το κλείσιμο χιλιάδων μικρών επιχειρήσεων. Όλα αυτά βρίσκονταν έξω από την εικόνα ή, όπως μου αρέσει να λέω, αποκλεισμένα από «την» οικονομία. Έτσι, πρέπει να αναρωτηθούμε ποιος βγαίνει κερδισμένος απ’ αυτού του τύπου τα μέτρα»…

Ποια χώρα έχει ωφεληθεί τα μέγιστα από το ευρώ και πού οφείλεται η κρίση χρέους των χωρών της Ευρωζώνης; ;

Σύμφωνα με τον αρχισυντάκτη του διεθνούς περιοδικού Foreign Policy και επίκουρου καθηγητή στο Stern School of Business του Πανεπιστημίου της νέας Υόρκης Daniel Altman , στο άρθρο  The Dirty Little Secret of Berlin’s Bankers …το 1990, η επανένωση των δυο Γερμανιών πρόσθεσε έναν τεράστιο, χαμηλόμισθο πληθυσμό Γερμανών στην προσφορά εργασίας. …Αυτά τα εκατομμύρια εργατών στο εργατικό δυναμικό έκαναν άμεσα τις εξαγωγές της Γερμανίας περισσότερο ανταγωνιστικές.  Έπειτα, με την κυκλοφορία του ευρώ το 1999, η Γερμανία μείωσε την αξία του νομίσματός της – ανάμεσα στα ισχυρότερα του κόσμου – αναμειγνύοντας το με αυτά των λιγότερο σταθερών οικονομιών από όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ξανά το αποτέλεσμα ήταν μια πελώρια ώθηση στις Γερμανικές εξαγωγές.

Το άρθρο του ίδιου περιοδικού με τίτλο   «It’s Time to Kick Germany Out of the Eurozone». του  Patrick Chovanec, επικεφαλής στρατηγικής και διευθύνοντος συμβούλου  στο Silvercrest Asset Management και επίκουρου καθηγητή στο  School of International and Public Affairs του Columbia University’, αναφέρει σχετικά ότι : …  υπάρχει μια βαθιά αίσθηση για τη διατήρηση της ισορροπίας στις εμπορικές συναλλαγές δεδομένου ότι η παρουσία εμπορικού πλεονάσματος σε μια χώρα σημαίνει ότι χρηματοδοτεί τα ελλείμματα του εμπορικού ισοζυγίου κάποιου άλλου…Το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας και το αυξανόμενο χρέος των χωρών της ευρωζώνης , είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Η Γερμανία διέθετε πάντα την δυνατότητα μεγάλης εξοικονόμησης χρημάτων και με τη μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα και στην ζώνη του ευρώ, δεν της ζητήθηκε να αποθηκεύσει ή να επενδύσει λιγότερα από τους ήδη υπάρχοντες πόρους στο εσωτερικό της χώρας. Έτσι αυτό της έδωσε το δικαίωμα να δανείζει χρήματα σε άλλες χώρες, έτσι ώστε αυτές να αγοράζουν συνέχεια γερμανικά προϊόντα. Όλα αυτά οδήγησαν στο γεγονός της δημιουργίας ενός μεγάλου αριθμού οφειλετών, των οποίων το ύψος των χρεών τους αυξήθηκε σταδιακά όπως και ο αριθμός των ομολόγων «στα χέρια της Γερμανίας» τα οποία μπορεί να μην επιστρέψουν ποτέ…

Γιατί η Γερμανία έχει τέτοια εμμονή με την εφαρμογή της λιτότητας και ποιοι επωφελούνται από αυτήν την πολιτική;

Ας επανέλθουμε στο άρθρο «The dirty little secret of Berlin’s bankers» :

H ευρωζώνη κρεμόταν στο χείλος του αποπληθωρισμού για μήνες, ακόμα και ο Γερμανικός ρυθμός του πληθωρισμού υπήρξε κάτω από το στόχο του μόλις 2% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας από τον Αύγουστο του 2013. Αλλά οι Γερμανοί τραπεζίτες και πολιτικοί ήταν κάθετα ενάντια στη χρήση πιστωτικής διευκόλυνσης ή άλλων αντισυμβατικών νομισματικών εργαλείων για να δημιουργήσουν πληθωρισμό, να υποτιμήσουν το ευρώ,  και  ενδεχομένως να βελτιώσουν βραχυπρόθεσμα την οικονομική ανάπτυξη στην ευρωζώνη.

Αντ’ αυτού, αποφάσισαν ότι οι χώρες -όπως η Ελλάδα-  που είχαν ανάγκη μιας οικονομικής σανίδας σωτηρίας , θα έπρεπε να εξακολουθήσουν να κάνουν τεράστιες περικοπές στις δημόσιες υπηρεσίες, ενόσω εξυπηρετούσαν το χρέος τους με όρους που έθεταν τα πιο εύρωστα κράτη όπως η Γερμανία. Για τους περισσότερους οικονομολόγους, αυτό ήταν μια ανεφάρμοστη συνταγή η οποία θα έκανε τον ασθενή να υποφέρει περισσότερο.  Γιατί όμως οι Γερμανοί επέμειναν σε αυτό;

Οι τραπεζίτες στο Βερολίνο αντιλήφθηκαν ότι ο πληθωρισμός θα μείωνε την αξία των καταθέσεων, από τις οποίες οι εύρωστοι οικονομικά συμπατριώτες τους είχαν πολλές και επίσης έκανε λιγότερο ελκυστικές τις Γερμανικές επενδύσεις στους ξένους. Για όσο χρόνο Γερμανία εξακολουθούσε να αναπτύσσεται, δεν είχε όφελος από τον πληθωρισμό. Πράγματι, η ανάπτυξη με χαμηλό πληθωρισμό – και συνεπώς λίγη προς τα πάνω πίεση στους μισθούς – ήταν η τέλεια συνταγή ιδιαίτερα για τους ιδιοκτήτες κεφαλαίου. Οι χρεωμένοι και οι άνεργοι Γερμανοί θα μπορούσαν να έχουν ωφεληθεί από ένα πιο αδύναμο ευρώ και περισσότερο πληθωρισμό, ακριβώς όπως και οι Έλληνες, αλλά ξεκάθαρα δεν ήταν στις κορυφαίες προτεραιότητες των τραπεζιτών.Και η Γερμανία πραγματικά αναπτύχθηκε, τουλάχιστον μέχρι τα τέλη της προηγούμενης χρονιάς.

Γιατί, παρά τις ωδίνες της Ελλάδας και την υποτιθέμενη διπροσωπία, η Γερμανία επιμένει στην παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη παρόλο που αυτό μπορεί να φαίνεται  παράλογο και αντιφατικό;

Στο ίδιο άρθρο διαβάζουμε τα εξής : …οι τραπεζίτες στο Βερολίνο γνωρίζουν ότι κάθε αδύναμη χώρα που εγκαταλείπει την ευρωζώνη τώρα ενδέχεται να ανεβάσει την αξία του ευρώ. Αυτό θα αύξανε την αξία των Γερμανικών καταθέσεων, όμως θα έβλαπτε επίσης τις εξαγωγές και αυτή τη στιγμή η Γερμανία τις χρειάζεται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο.Επιπλέον, η αβεβαιότητα για το ευρώ, μπορεί να προκαλέσει βραχυπρόθεσμα την απόσυρση των χρημάτων  των επενδυτών από τα Γερμανικά χρεόγραφα, οδηγώντας σε χαμηλότερες αξίες του ενεργητικού  και υψηλότερο ρυθμό πληθωρισμού – διπλό πλήγμα για τον πλούτο και την οικονομική ανάπτυξη…

Πόσο οδυνηρό μπορεί να είναι ένα Grexit για την Ελλάδα και ποιές θα μπορούσε να είναι οι ευρύτερες επιπτώσεις του;

Στο άρθρο του στους New York Times, με τίτλο «Grexit η επόμενη ημέρα». o Πολ Κρούγκμαν – νομπελίστας οικονομολόγος συγγραφέας και καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Πρίνστον –  γράφει: «Αυτό που θα ήθελα να παροτρύνω όλους να κάνουν είναι να ρωτήσουν τι θα συμβεί αν η Ελλάδα πραγματικά εξωθηθεί εκτός ευρώ. ( Ναι, Grexit – άσχημη λέξη , αλλά έχουμε κολλήσει σ΄ αυτήν)», σημειώνει και προσθέτει: «Σίγουρα θα ήταν άσχημα στην Ελλάδα, τουλάχιστον σε πρώτη φάση. Αυτήν τη στιγμή οι χώρες του πυρήνα του ευρώ πιστεύουν ότι το υπόλοιπο της ζώνης μπορεί να το χειριστεί, κάτι που θα μπορούσε να είναι αλήθεια. Να θυμάστε, ωστόσο, ότι το υποτιθέμενο τείχος προστασίας της ΕΚΤ δεν έχει ποτέ πραγματικά δοκιμαστεί. Εάν οι αγορές χάσουν την εμπιστοσύνη τους και έρθει η ώρα για την ΕΚΤ να αγοράσει ισπανικά ή ιταλικά ομόλογα, θα ισχύει όντως (σ.σ. το τείχος προστασίας);»

«Αλλά το μεγαλύτερο ερώτημα είναι τι θα συμβεί ένα ή δύο χρόνια μετά το Grexit, όπου ο πραγματικός κίνδυνος για το ευρώ δεν είναι ότι η Ελλάδα θα αποτύχει, αλλά ότι θα πετύχει. Ας υποθέσουμε ότι μία σημαντικά υποτιμημένη νέα δραχμή φέρνει μια πλημμύρα των Βρετανών που πίνουν μπύρα στο Ιόνιο και η Ελλάδα αρχίσει να ανακάμπτει . Αυτό θα ενθαρρύνει σε μεγάλο βαθμό τους αμφισβητούντες τη λιτότητα και την εσωτερική υποτίμηση και σε άλλα μέρη»…

 Το πιο θλιβερό σε όλη αυτή την ιστορία είναι ότι σύμφωνα με τις  δημοσκοπήσεις το 47% των Ελλήνων ζητούν από την κυβέρνηση να προχωρήσει σε συμφωνία ακόμα κι αν παραβιάσει τις κόκκινες γραμμές της. Οι πολίτες δείχνουν με τον πιο σαφή τρόπο ότι θέλουν πάση θυσία να μείνει η Ελλάδα στο ευρώ. Η συντριπτική τους πλειοψηφία (ποσοστό 77%) δεν θέλει να ακούει για άλλο νόμισμα παρά μόνο για το ευρώ.

Ενώ έχουμε νιώσει για τα καλά στο πετσί μας  τη σκληρή λιτότητα, αρνούμαστε να σκεφτούμε την πιθανότητα βελτίωσης της θέσης μας αποτινάσσοντας από πάνω μας όλους αυτούς που με μαθηματική ακρίβεια μας  οδηγούν  στην απόλυτη καταστροφή.

αρκασ

Προσπαθώντας να ερμηνεύσω αυτήν την αντίφαση ανέτρεξα σε μια συνέντευξη του ψυχιάτρου – ψυχαναλυτή Νίκου Σιδέρη στο τεύχος 575 του περιοδικού «Κ». Σταχυολογώ :

Καταρχήν δεν έχουμε ολική ξεκάθαρη εικόνα για την κρίση, γιατί το μυαλό μας δεν μπορεί  να χωρέσει αυτό που συμβαίνει. Αυτή η κρίση είναι κάτι το εντελώς καινούριο για την ελληνική πραγματικότητα και προσπαθούμε να την αναγάγουμε σε γνωστά σχήματα και στερεότυπα. Έπειτα υπάρχει μια μακρά πορεία ευνουχισμού της πολιτικής σκέψης από το 1981, όπου έγινε το εναρκτήριο λάκτισμα για τη διάλυση του νοήματος των λέξεων. Και όταν οι λέξεις δεν σημαίνουν πια αυτό που πρέπει να σημαίνουν, μας αφαιρείται η ικανότητα να σκεφτούμε και η ζημιά που γίνεται είναι πολύ βαθύτερη.

Βέβαια το κενό της σκέψης είναι διάχυτη κακοδαιμονία στις δυτικές κοινωνίες όπου βασιλεύουν ο καταναλωτικός ναρκισσισμός και τα Μ.Μ.Ε. Το ιδιότυπο στην Ελλάδα είναι η διαμόρφωση ενός επικοινωνιακού περιβάλλοντος που συντελεί  σε αυτό που στην κοινωνική ψυχολογία αποκαλείται «διπλός δεσμός» : τρία μηνύματα τα οποία θα μπορούσε να τα επεξεργαστεί κανείς ένα – ένα, αλλά όλα μαζί μπλοκάρουν το μυαλό. Το πρώτο από αυτά είναι ότι, εάν αντισταθούμε, χαθήκαμε : θα χρεοκοπήσουμε με όλες τις οδυνηρές συνέπειες που αυτό συνεπάγεται. Το δεύτερο μήνυμα είναι ότι, εάν υποκύψουμε, χαθήκαμε: θα χάσουμε τις δουλειές μας , τα εισοδήματά μας κλπ. Ο ανθρώπινος νους θα μπορούσε να προτιμήσει το μη χείρον ανάμεσα σε αυτά τα διλήμματα και να κάνει μια σωστή ή λάθος επιλογή, αλλά η κατάσταση κλειδώνει γιατί έρχεται καπάκι ένα τρίτο μήνυμα που μας απαγορεύει να σκεφτούμε. Το μήνυμα ότι είναι μονόδρομος γιατί το λένε οι  «θεσμοί»!

Κλείνοντας, θα ήταν χρήσιμο να παραθέσουμε την άποψη δυο εξωτερικών  παρατηρητών σε αντίστοιχα ερωτήματα.

Ερώτημα πρώτο :Πρέπει η Ελλάδα να δεχτεί την τελευταία προσφορά των δανειστών;

Απαντά ο Philippe Legrain, πρώην οικονομικός σύμβουλος του προέδρου της Κομισιόν από το 2011 έως το 2014 και νυν επισκέπτης στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο του LSE, στο άρθρο με τίτλο Why Greece Should Reject the Latest Offer From Its Creditors στο περιοδικό Foreign Policy.

…Φανταστείτε ότι είστε στη φυλακή γιατί δεν πληρώσατε τα χρέη σας…Μετά από πέντε χρόνια δυστυχίας, ηγείστε μιας εξέγερσης, παίρνετε τον έλεγχο της φυλακής και απαιτείτε την απελευθέρωσή σας. Οι δεσμοφύλακες απαντούν κόβοντάς σας την παροχή νερού. Θα ενδίδατε επιστρέφοντας στο κελί, ίσως διαπραγματευόμενοι για ελαφρώς λιγότερο δυσάρεστες συνθήκες, προκειμένου να λάβετε λίγη ρευστότητα; Ή θα συνεχίζατε τον αγώνα για να απελευθερωθείτε; Αυτό, επί της ουσίας, είναι το αντικείμενο της αντιπαράθεσης ανάμεσα στην αφερέγγυα Ελλάδα και του πιστωτές της στην ερωζώνη…

φυλακη

Κατόπιν ο αρθρογράφος αναλύει τις καταστροφικές συνέπειες της λιτότητας και τονίζει ότι ουσιαστικά το μόνο μέλημα των ευρωπαϊκών αρχών είναι η διάσωση των Γερμανικών και Γαλλικών τραπεζών καθώς και των επενδυτών. Το άρθρο συνεχίζει :

… Ας γίνω ξεκάθαρος: Η Ελλάδα επειγόντως χρειάζεται μεταρρυθμίσεις.  Η οικονομία της είναι υπανάπτυκτη, «στενοκέφαλη» και κυριαρχούμενη από οικογένειες ολιγαρχών που μονοπωλούν τις αγορές και δωροδοκούν τους πολιτικούς. Η  δημόσια διοίκηση είναι διεφθαρμένη και αναποτελεσματική. Η δικαιοσύνη είναι δυσλειτουργική, το φορολογικό σύστημα γεμάτο τρύπες. Ο Τσίπρας μπορεί να είναι ή μπορεί να μην είναι πρόθυμος να μεταρρυθμίσει την Ελλάδα. Αλλά τελικά , θα έπρεπε να εξαρτάται από τους Έλληνες  εάν και πώς το κάνουν…

Και καταλήγει:

…Εωσότου οι πιστωτές της δείξουν προθυμία να αρχίσουν να διαπραγματεύονται ουσιαστική ελάφρυνση του χρέους, ο Τσίπρας πρέπει να απορρίψει κάθε διαπραγμάτευση στην προσφορά.

Η Μέρκελ όφειλε να είναι με την Ελλάδα τόσο μεγαλόψυχη, όσο ήταν οι ΗΠΑ με την μετά- ναζιστική Γερμανία, όταν η Ουάσιγκτον διέγραψε το μισό χρέος της Δυτικογρεμανικής κυβέρνησης το 1953. Αλλά αν οι αρχές της ευρωζώνης δεν λογικευτούν, η  μονομερής αθέτηση – ακόμα και η έξοδος από το ευρώ – είναι προτιμότερη από τα δεσμά του χρέους.

Ερώτημα δεύτερο: Μπορεί να υπάρξει ένας έντιμος συμβιβασμός;

Απαντά ο Δουβλινέζος Πολ Μέρφι, βουλευτής με τη «Συμμαχία Ενάντια στη Λιτότητα», πρώην ευρωβουλευτής του ιρλανδικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, που βρέθηκε στην Αθήνα στο τριήμερο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Αριστεράς για το χρέος και την αλληλεγγύη στον ελληνικό λαό. Ιδού η απάντηση του:

Όχι, δεν το πιστεύω. Ελπίζω να υπάρξει συμφωνία που να ανταποκρίνεται στις δεσμεύσεις του ΣΥΡΙΖΑ. Όμως τα συμφέροντα των θεσμών είναι εντελώς αντίθετα. Θέλουν να συνεχιστεί η λιτότητα, αλλά κυρίως θέλουν να διασφαλίσουν ότι δεν θα υπάρχει θετικό παράδειγμα. Κάποιοι στην Αριστερά εκτίμησαν λανθασμένα ότι αρκεί μια απειλή εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ για να εξαναγκαστούν οι θεσμοί σε σημαντικές υποχωρήσεις, ώστε να αποφύγουν τη μετάδοση του οικονομικού κινδύνου. Όμως βασική ανησυχία του ευρωπαϊκού κατεστημένου είναι η μετάδοση του πολιτικού κινδύνου. Οτι μπορεί ένας λαός να εκλέξει αριστερή κυβέρνηση που θα βάλει τέλος στη λιτότητα και θα διαγράψει το χρέος. Αυτό θα έστελνε μήνυμα στην Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ιρλανδία να στραφούν αριστερά.

Συμπέρασμα : Το μεγαλύτερο λάθος της κυβέρνησης είναι ότι εδώ και τέσσερις μήνες έχει αναλωθεί σε ένα φαύλο κύκλο «σκληρών» και ατελέσφορων διαπραγματεύσεων ενώ θα έπρεπε να είχε εστιαστεί  στην ανατροπή του επικοινωνιακού περιβάλλοντος που έχει διαμορφωθεί από τα κυρίαρχα μέσα, αφενός μεν βάζοντας  ένα τέλος στην αναπαραγωγή του τρόμου και αφετέρου βάζοντας το ζήτημα στη σωστή του διάσταση. Έτσι θα καθιστούσε ξεκάθαρο το δίλημμα :

Why Greece Should Reject the Latest Offer From Its Creditors   

Ή

(Σημείωση : οι δύο γελοιογραφίες του Αρκά προέρχονται από την εφημερίδα «Το Έθνος». Δεν διαθέτω την άδεια του δημιουργού για αναδημοσίευση, ούτε βέβαια και για την ελαφριά τροποποίηση που έκανα στην πρώτη. Όμως δεν  αποσκοπώ στο κέρδος  ούτε και  στην παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων).

Advertisements
Κλασσικό

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s